Bolognia 5e·Dermatoloji Çalışma Paneli
Ch 74

Bakteriyel Hastalıklar

Vol 2 · sayfa 1273 · §12
← Ch 71Ch 77 →
📖 Özet🃏 Flashcard❓ Quiz🖼 Atlas

Bölüm 74 — Bakteriyel Hastalıklar

Kaynak: Bolognia Dermatology, 5. Baskı (2024), Vol 2, Bölüm 74, sayfa 1275–1310. Stil: Klinik pratik odaklı özet — Türkçe, terimler İngilizce. Resimler: resimler/Bolum_74_Bakteriyel_Hastaliklar/

1. Klinik Özet (TL;DR)

  • En sık ajanlar: S. aureus (MSSA + MRSA), S. pyogenes (GAS) — yüzeysel impetijo'dan invaziv selülit/nekrozan fasiite kadar spektrum.
  • Toksin sendromları: SSSS (eksfolyatif toksin), TSS (TSST-1, GAS exotoxin), kızıl (eritrojenik toksin).
  • Ayırıcı tanıda psödoselülit (staz, tromboz, IBD, kontakt, piyoderma gangrenosum) sık atlanır → "non-yanıt veren selülit" varsa düşün.
  • Empirik antibiyotik seçimi: sınırlı pürulan → MSSA dahil sefaleksin/dikloksasilin; pürulan/abse veya MRSA risk → klindamisin/TMP-SMX/doksisiklin/linezolid.
  • Nekrozan fasiit acil cerrahi; "tahmin edemediğiniz ağrı, sistemik toksik bulgu, doku gazı, hızla yayılma" → derhal eksplorasyon.

2. Staphylococcus aureus infeksiyonları

2.1 Yüzeysel deri-yumuşak doku

  • Folikülit (yüzeysel sızıntılı papülopüstül; barberşop, sıcak küvet) → çoğu MSSA, hijyen + topikal mupirosin.
  • Furunkül / karbunkül (Fig. 74.3) — derin folliküler abse; insizyon-drenaj ana tedavi; antibiyotik ek olarak (MRSA risk yüksekse).
  • İmpetigo (büllöz veya non-büllöz) — bal renkli kabuk; topikal mupirosin / retapamulin küçük lokalize için, sistemik yaygın için.
  • Ektima — daha derin ülseratif impetigo (Fig. 74.6).
  • Blistering distal dactylitis (BDD) (Fig. 74.5) — çocuk parmak distal eritem + bül; staf veya GAS; oral cefa.

2.2 Eksfoliyatif toksin sendromları

  • SSSS (Staphylococcal scalded skin sendromu) — bebek/çocuk; ETA/ETB toksinleri Dsg1'i parçalar; mukoza tutulmaz, yaygın eritem + soyulma; biyopsi yüzeyel (granüler tabaka) ayrılma. Tedavi: nafsilin / oksasilin / sefazolin (MSSA), MRSA için klindamisin (toksin baskılar) / vankomisin. Resim: Fig. 74.7.
  • Toxic shock syndrome (Staf TSST-1) — tampon, post-cerrahi; ateş + hipotansiyon + diffüz makül + soyulma (özellikle palmoplantar 1-2 hafta sonra) + multi-organ. Resim: Fig. 74.8.

2.3 Endokardit cilt bulguları

  • Janeway lesyonu (palmar/plantar non-painful makül), Osler nodülü (parmak ucu ağrılı), splinter hemoraji, peteşi. Resim: Fig. 74.19.

2.4 MRSA — pratik notlar

  • Topluluk-acquired MRSA (CA-MRSA) — abse + sellüllit; klindamisin (D-test ile indüklenebilir direnç dışla), TMP-SMX, doksisiklin, linezolid.
  • Hospital MRSA → vankomisin/daptomisin/linezolid/seftarolin.

3. Streptococcus pyogenes (Grup A) infeksiyonları

  • İmpetigo / ektima — non-büllöz tipler.
  • Erizipel — kesin sınırlı eritem, "elevated" kenar, ateş; klasik yüz, baldır.
  • Selülit (Fig. 74.11) — daha derin, sınır belirsiz.
  • Kızıl (scarlet fever) — eritematöz papüller "sandpaper" + dudak çevresi soluk + çilek dili; sonra el-ayak deskuamasyonu (Fig. 74.9).
  • Streptokok TSS — daha şiddetli, doku invazyonu (NF), çok daha yüksek mortalite.
  • Bullöz / nekrotizan sellüllit — Resim: Fig. 74.12.

3.1 Selülit yönetimi

  • Pürulan değil → MRSA dışı (sefaleksin, dikloksasilin, sefazolin) veya: pürulan/abse → MRSA kapsa.
  • Diabet, su maruziyeti, immün yetmezlik → polimikrobiyal/Pseudomonas kapsamı.
  • Selülit nüks → tinea pedis araştır + tedavi; uzun süreli profilaktik penisilin (≥2 atak/yıl).

3.2 Psödoselülit (önemli)

Tablo İpucu
Venöz staz dermatiti Bilateral, kronik, hiperpigmentasyon
DVT Tek yön, Homans (+)
Kontakt dermatit Pruritus, lineer
Lipodermatosklerozis Bilat baldır, sertleşme
Eritema migrans Hedef benzeri yayılım, ateş yok
Pyoderma gangrenosum / Sweet Steril, biyopsi

Resim: Fig. 74.15.

3.3 Nekrotizan Fasiit (NF)

  • "Tahmin edilemeyen ağrı + sistemik toksik bulgu + hızla yayılan eritem + bül + doku gazı" → acil cerrahi debridman + IV antibiyotik (klindamisin + piperasilin-tazobaktam + vankomisin).
  • Tip 1: polimikrobiyal (genelde diyabetik); Tip 2: GAS; Tip 3: Vibrio vulnificus (deniz suyu); Tip 4: fungal.
  • LRINEC skoru yardımcı ama negatif değil dışlamaz.
  • Resim: Fig. 74.17.

4. Sık Diğer Bakteriyel Cilt İnfeksiyonları

4.1 Korinebakteriyum

  • Eritrazma — C. minutissimum; intertriginöz pembe-kahve skuamlı yamalar; Wood'da mercan kırmızı floresans. Tedavi: topikal eritromisin/klindamisin/azelaik asit; oral eritromisin/klaritromisin yaygında. Resim: Fig. 74.20.
  • Pitted keratolysis — Kytococcus, Dermatophilus, Corynebacterium; plantar pit + koku; topikal antibakteriyel/antiperspiran. Resim: Fig. 74.21.
  • Trikomikoz aksillaris — Corynebacterium; aksiller kıllar üzerinde sarı/kırmızı tübüller; benzoil peroksit, eritromisin. Resim: Fig. 74.22.

4.2 Pseudomonas aeruginosa

  • Yeşil tırnak (Fig. 74.26) — kronik onikoliz zemininde; topikal sirke, kuruluk, asetik asit.
  • Hot foot, hot tub folikülit (Fig. 74.27-28) — havuz/jakuzi sonrası 24-72 saatte folliküler papülopüstül; semptomatik (kendiliğinden iyileşir).
  • Ektima gangrenosum — nötropenik / sepsis; ölü dokular, hızlı; agresif tedavi (anti-Pseudomonas IV: piperasilin-tazo/seftazidim/sefepim/karbapenem ± aminoglikozid). Resim: Fig. 74.29.

4.3 Diğer Gram-negatifler

  • Erizipeloid (Erysipelothrix rhusiopathiae) — balıkçı/kasap, parmak/el, mor-eritemli plak (Fig. 74.24).
  • Brucella — temaslı et/süt; eritema nodozum, vaskülit, ürtiker, pyoderma gangrenosum-benzeri (Fig. 74.31).
  • Vibrio vulnificus — istakoz/midye, baldırda hemorajik bül + sepsis (özellikle sirozlu hastada). Resim: Fig. 74.34.
  • Bartonella henselae (kedi tırmığı) — papül + lenfadenopati; basiller anjyomatozis AIDS'te (Fig. 74.30).

4.4 Neisseria meningitidis

  • Akut meningokoksemi — peteşi → purpura fulminans; hızlı sistemik bulgular; acil seftriakson + N-meningitidis kapsamı. Resim: Fig. 74.25.

4.5 Corynebacterium diphtheriae (kütanöz difteri)

  • Tropik bölge; punched-out ülser pseudomembran. Resim: Fig. 74.23.

5. Spirosetal Hastalıklar (sınırlı, ayrı bölümlerde de)

5.1 Lyme hastalığı (Borrelia burgdorferi)

  • Erythema migrans — kene ısırık zemininde 1-2 hafta sonra; expanding annular eritem ± merkez clearance.
  • Acrodermatitis chronica atrophicans (ACA) — Avrupa Borrelia afzelii; geç dönemde ekstremitede atrofik mor cilt. Resim: Fig. 74.35.
  • Tedavi: doksisiklin 100 mg bid 10-21 gün (erken); geç tutulumda IV seftriakson.

5.2 Yaws / Pinta / Bejel (Treponema pallidum alt türleri)

  • Tropik; cilt + kemik (geç). Doksisiklin/penisilin. Resim: Fig. 74.36.

5.3 Sifilis (Bk. Bölüm 82).

6. Anaerob ve Filamentöz

6.1 Aktinomikoz (Actinomyces israelii)

  • Servikofasiyal "lumpy jaw" — sülfür granülleri, sinüs traktları. Penisilin uzun süreli (6-12 hf). Resim: Fig. 74.37.

6.2 Nokardia

  • İmmünsupresif hastada "sporotrichoid" lezyon (linear nodüller); akciğer + cilt + CNS. TMP-SMX uzun süreli.

7. Klinik Pratik İpuçları

  • Selülit yanıt vermiyorsa → psödoselülit dışla (DVT, staz, kontakt, IBD, vasküler), kültür al, atipik (mantar/atypical myco) düşün.
  • Tekrarlayan furunkül = MRSA dekolonizasyon (mupirosin nazal 5 gün + klorheksidin banyo 5-7 gün; aile bireyleri).
  • Hemorajik bül + baldır + deniz ürünleri → Vibrio; antiPseudomonas + doksisiklin acil.
  • Periorbital eritem + akut, hızlı yayılım → erizipel veya orbital sellüllit (acil görüntüleme).
  • Akıntılı sinüs trakt + sulfur granül → aktinomikoz; uzun süreli penisilin gerekir.
  • Yeşil tırnak → dezenfekte + kuruluk; antibiyotik gerekmiyor genelde.
  • Eritema migrans = klinik tanı, serolojik doğrulamayı bekleme, doksisiklin başla.

8. Görseller

Klasör: resimler/Bolum_74_Bakteriyel_Hastaliklar/ — 27 figür, 41 fotoğraf.

Fig Konu
74.3 Furunkül (MRSA)
74.5 BDD
74.6 Ektima
74.7 SSSS
74.8 Staphylococcal TSS
74.9 Kızıl deskuamasyon
74.11 GAS impetigo/sellüllit
74.12 Bullous/nekrotizan sellüllit
74.15 Psödoselülit
74.17 Nekrozan fasiit
74.19 Endokardit Janeway
74.20-22 Eritrazma, pitted keratoliz, trikomikoz
74.23 Difterik ektima
74.24 Erizipeloid
74.25 Akut meningokoksemi
74.26-29 Pseudomonas (yeşil tırnak, hot foot, ektima gangrenosum)
74.30 Bacillary anjyomatozis
74.31 Brucella
74.34 Vibrio bül
74.35 ACA (geç Lyme)
74.36 Yaws
74.37 Aktinomikoz

Kaynak

Bolognia JL, Schaffer JV, Cerroni L (eds.). Dermatology, 5th ed. Elsevier; 2024. Vol 2, Bölüm 74 — Bacterial Diseases. s. 1275–1310.