Bolognia 5e·Dermatoloji Çalışma Paneli
Ch 82

Cinsel Yolla Bulaşan Enfeksiyonlar

Vol 2 · sayfa 1461 · §12
← Ch 80Ch 84 →
📖 Özet🃏 Flashcard❓ Quiz🖼 Atlas

Bölüm 82 — Cinsel Yolla Bulaşan Enfeksiyonlar (STI)

Kaynak: Bolognia Dermatology, 5. Baskı (2024), Vol 2, Bölüm 82, sayfa 1463–1486. Stil: Klinik pratik odaklı özet — Türkçe, terimler İngilizce. Resimler: resimler/Bolum_82_Cinsel_Yolla_Bulasan_Enfeksiyonlar/

1. Klinik Özet (TL;DR)

  • STI değerlendirmesi: HIV + sifilis (RPR/TPHA) + GO/CT (NAAT) standart panel; uygunsa HSV PCR, HBV, HCV, trichomonas, mycoplasma genitalium.
  • Genital ülser ayırıcı tanı:
  • Sifilis (chancre) — ağrısız, sertleşmiş kenar.
  • HSV — ağrılı, küme vezikül-erozyon.
  • Chancroid (H. ducreyi) — ağrılı, yumuşak kenar, pürülan.
  • LGV (C. trachomatis L1-3) — geçici ülser → bubon.
  • Granuloma inguinale (donovanosis) — ağrısız, beefy, "kissing".
  • Sifilis "büyük taklitçi" — primer (chancre) → sekonder (cilt-mukoza pleomorfik) → latent → tersiyer (gum, kardiyovasküler, nörosifilis).
  • Tedavi: sifilis = penisilin G tüm evrelerde (alerji → desensitize); GO + CT = seftriakson 500 mg IM + doksisiklin 100 mg bid 7 gün; HSV = antiviraller; LGV/Donovanosis = doksisiklin uzun süreli.
  • HIV preP/PEP, eşcinsel erkeklerde mpox aşılama, partner bilgisi + reportting.

2. Sifilis (Treponema pallidum)

2.1 Primer

  • Chancre: ağrısız, sertleşmiş kenar, temiz tabanlı tek ülser; cinsel temas sonrası 9-90 gün (ortalama 21 gün).
  • Bölgesel ağrısız lenfadenopati.
  • Karanlık alan mikroskopisi (+) — direkt kanıt; PCR.
  • Resim: Fig. 82.3.

2.2 Sekonder (4-10 hafta sonra)

  • Pleomorfik döküntü: makulopapüler, papüloskuamöz, anüler, palmoplantar (klasik), psoriasiform, lichenoid; mukozal "mukoz patch", kondiloma lata, moth-eaten alopesi, sistemik (ateş, lenfadenopati, hepatit, böbrek, üveit, otit).
  • Resimler: Fig. 82.7, Fig. 82.8, Fig. 82.9 orogenital, Fig. 82.10 atipik.

2.3 Latent

  • Erken latent (<1 yıl) vs geç latent (≥1 yıl/bilinmeyen süre) — tedavi farkı.

2.4 Tersiyer

  • Gum (ağrısız granülom, cilt + iç organ).
  • Kardiyovasküler sifilis (aort kökü anevrizması).
  • Nörosifilis her evrede olabilir (akut, meningovasküler, tabes dorsalis, parezi).
  • Resim: Fig. 82.12 Gum.

2.5 Konjenital sifilis

  • Erken (<2 yaş): hepatosplenomegali, peteşi, snuffles, papuloskuamöz palmoplantar, rinit hemorajik.
  • Geç: Hutchinson dişleri, mulberry molars, sadel burun, sabre tibia, interstisyel keratit, sağırlık.
  • Resim: Fig. 82.14.

2.6 Tanı

  • Treponemal testler (TP-PA, TPHA, FTA-ABS, EIA, CIA) — spesifik; ömür boyu pozitif kalabilir.
  • Non-treponemal (RPR, VDRL) — aktivite/tedavi yanıtı; prozone fenomeni (yüksek titrede yanlış negatif), biyolojik yanlış pozitif (gebelik, otoimmün, viral, IV kullanım).
  • Reverse algoritma (önce treponemal EIA/CIA → reaktif RPR ile doğrulama veya TP-PA) günümüzde tercih.
  • Nörosifilis: lumbar ponksiyon, CSF VDRL + hücre + protein.

2.7 Tedavi (CDC 2021)

Evre Tedavi
Primer, sekonder, erken latent Benzatin penisilin G 2.4 milyon U IM tek doz
Geç latent / bilinmeyen süre / tersiyer (nörosifilis dışı) Benzatin penisilin G 2.4 milyon U IM haftada 1, 3 hafta
Nörosifilis, oküler, otik Aqueous kristalize penisilin G 18-24 milyon U/gün IV × 10-14 gün; alternatif prokain pen + probenesid
Gebelik Aynı evreye göre penisilin; alerji → desensitize (alternatifsiz)
HIV (+) Aynı doz; nörosifilis için CSF eşiği düşük
  • Jarisch-Herxheimer reaksiyonu — tedavi sonrası 6-24 saat ateş, döküntü; semptomatik.
  • Takip: RPR 6, 12, 24. ay (HIV (+) 3, 6, 9, 12, 24); 4-kat azalma yeterli yanıt.

2.8 Doksisiklin post-exposure profilaksisi (DoxyPEP)

  • 200 mg PO, şüpheli temasla 72 saat içinde — sifilis, klamidya, gonore (kısmi) önler.
  • MSM ve trans kadınlar gibi yüksek risk popülasyonlarında öneri (CDC 2024).

3. Gonore (Neisseria gonorrhoeae)

3.1 Klinik

  • Üretrit (erkek pürülan akıntı, kadın asemptomatik veya hafif), servisit, faringeal, rektal, konjonktivit (yenidoğan oftalmia neonatorum).
  • Disemine gonokoksemi (DGI) — ateş + asimetrik artrit + tenosinovit + hemorajik püstüller akral.
  • Resim: Fig. 82.17, Fig. 82.18 DGI, Fig. 82.20 Gram boya.

3.2 Tanı

  • NAAT = altın standart (üretral, servikal, rektal, faringeal); idrar (erkek).
  • Direnç sürveyansı için kültür uygun (özellikle disseminate veya tedavi başarısızlığı).

3.3 Tedavi (CDC 2021 yenileme)

  • Seftriakson 500 mg IM tek doz (>150 kg → 1 g).
  • Klamidya dışlanmamışsa + doksisiklin 100 mg bid 7 gün.
  • DGI: seftriakson 1 g IV/IM her 24 saat × ≥7 gün, klinik düzelmeye göre uzat.
  • Test of cure faringeal için 7-14 gün sonra önerilir; partner tedavisi.

4. Klamidya (Chlamydia trachomatis)

  • Üretrit, servisit, proktit, konjonktivit, neonatal pnömoni; sıklıkla asemptomatik (kadın); pelvik inflamatuar hastalık → infertilite.
  • Tanı: NAAT.
  • Tedavi: doksisiklin 100 mg bid × 7 gün (1. seçim); azitromisin 1 g tek doz (gebelik, uyumsuzluk için).
  • Partner tedavisi.

5. LGV (C. trachomatis L1-L3)

  • 3 faz: 1. Geçici ağrısız genital ülser (sıklıkla farkedilmez). 2. Pürülan inguinal lenfadenopati ("bubo") — groove sign (inguinal ligament üzerinden yukarı-aşağı bantlar). 3. Kronik fistül, fibrozis.
  • MSM'lerde proktit (HIV (+) sık).
  • Tedavi: doksisiklin 100 mg bid × 21 gün.
  • Resim: Fig. 82.24.

6. Chancroid (Haemophilus ducreyi)

  • Ağrılı, undermined kenar, pürülan tabanlı multipl ülser + ağrılı süpüratif inguinal lenfadenopati ("bubo").
  • Tropik, yoksun bölge.
  • Tanı: kültür (özel besiyeri); PCR; Gram boyama "school of fish".
  • Tedavi: tek doz azitromisin 1 g PO veya seftriakson 250 mg IM; siprofloksasin 500 mg bid 3 gün, eritromisin 500 mg qid 7 gün.
  • Resim: Fig. 82.22 Gram, Fig. 82.23.

7. Donovanozis (Granuloma inguinale; Klebsiella granulomatis)

  • Tropik bölge; ağrısız, beefy red, granüler ülser, "kissing" (komşu yüzeyler etkilenir).
  • Tanı: Donovan cisimleri (giemsa boya, doku smear).
  • Tedavi: doksisiklin 100 mg bid ≥3 hafta veya azitromisin 1 g/hf ≥3 hafta.
  • Resim: Fig. 82.26.

8. Diğer STI (kısaca)

8.1 Trichomoniasis (Trichomonas vaginalis)

  • Strawberry servix, köpüklü sarı-yeşil akıntı.
  • Tedavi: metronidazol 2 g tek doz veya 500 mg bid 7 gün; partner.

8.2 Mycoplasma genitalium

  • Persistan üretrit/servisit; doksisiklin → azitromisin 1 g + extended (rezistans testi).

8.3 Pubic lice (Phthirus pubis)

  • Permetrin %1, malation %0.5; partner + ortam çamaşır.

8.4 Skabies cinsel

  • Bk. Bölüm 84.

8.5 Mpox (eski monkeypox)

  • 2022+ MSM topluluk salgını; ateş + lenfadenopati + cilt lezyonu (papül-vezikül-pust-ulser, "umbilike" merkez); genital, anal, oral.
  • Tecanivir ağır vakada; Jynneos aşısı profilaksi.

8.6 Hepatit B/C, HIV, HSV (Bk. ilgili bölümler).

9. Pratik Klinik Mesajlar

  • Genital ülser yanında HIV + sifilis tarama otomatik; partner bildirim ve tedavi.
  • "Ağrısız" genital ülser → sifilis veya donovanozis; ağrılı → HSV veya chancroid.
  • Palmoplantar maküler döküntü + kondiloma lata + alopesi = sekonder sifilis. RPR + treponemal teyit.
  • Sifilis + HIV: nörosifilis için eşik düşük, lumbar ponksiyon endikasyonları geniş.
  • DoxyPEP (200 mg, 72 saat içinde) — yüksek riskli MSM/trans için anlamlı azalma sifilis-klamidya.
  • "Strawberry tongue" — kızıl, Kawasaki, Trichomonas (servikste) gibi farklı bağlamlar; ayır.
  • Konjenital sifilis önleme = gebelikte erken tarama (1. trimestrde RPR; yüksek riskli ileri trimestrde tekrar).

10. Görseller

Klasör: resimler/Bolum_82_Cinsel_Yolla_Bulasan_Enfeksiyonlar/ — 16 figür, 21 fotoğraf.

Fig Konu
82.3 Karanlık alan + treponem
82.5 Chancre
82.6 Sifilis klinik tablo özeti
82.7-10 Sekonder sifilis (palmoplantar, kondiloma lata, atipik)
82.12 Tersiyer gum
82.14 Konjenital sifilis
82.17 Gonokoksik üretrit
82.18 DGI
82.20 Gonokok Gram
82.22 Chancroid Gram
82.23 Chancroid ülser
82.24 LGV inguinal bubon
82.26 Donovanozis

Kaynak

Bolognia JL, Schaffer JV, Cerroni L (eds.). Dermatology, 5th ed. Elsevier; 2024. Vol 2, Bölüm 82 — Sexually Transmitted Infections. s. 1463–1486.